Unit -1, Matribhumi Aawaj

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers

पाठ - १ मातृभूमिको आवाज 
कविता

शब्दार्थ

• संस्कार= अवगुण, दोष, कमजोरी आदि हटाई परिष्कार गर्ने काम
• परिवेश= चारैतिरको वातावरण
• बक्खु= मोटो उनी कपडाको लामो कोट जस्तो वस्त्र
• घलेक= घले महिलाको आफ्नो पहिचानको पहिरन
• गौरा= खास गरी दार्चुला, ड“डेलधुरातिर कृष्णाष्टमीको आसपास मनाइने प्रसिद्ध चाड
• देउडा= पश्चिम नेपालको लोकगीतमा चल्ने गीतको एक चाल
• रोदी= विशेषतः गुरुब जातिमा प्रचलित प्रसिद्ध मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रम
• धाननाच= विशेषतः पूर्वी नेपालका लिम्बू जातिमा प्रचलित एक लोक नृत्य

शब्दभण्डार

१. दिइएका पदावली बुझाउने शब्द पाठबाट खोजेर लेख्नुहोस्

(क) लक्ष्मीपूजाको भोलिपल्ट बेलुकी भट्याइने गाथा

Answer 👉  देउसी, भैलो

(ख) कुनै पनि काम राम्रोसँग गर्ने सिप

Answer 👉  कला

(ग) शरीर आदिको उपल्लो भाग

Answer 👉 माथ

(घ) शारीरिक वा बौद्धिक शक्ति लगाएर गरिने काम

Answer 👉 श्रम

(ब) जाति, वर्ग र पेसाका मानिसको परिचायक पहिरन

Answer 👉 भेष

२. उस्तै अर्थ दिने शब्दहरूबिच जोडा मिलाउनुहोस्

Answer 👉

• सिब्गो ------- पूर्ण
• मुलुक------- देश
• सुमन -------फुल 
• मिहिनेत ---  श्रम
• वक्षस्थल ---छाती
• गोडा-------पाउ

३.  उस्तै  अर्थ दिने शब्द पाठबाट खोजेर लेख्नुहोस् : 

Answer 👉

• राष्ट्र = देश 
• पुष्प = फूल 
• जिन्दगी = जीवन
• धरणी = भूमि
• शरीर = तन
• गाना = गीत 
• पोसाक = भेष

४. वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस् ः

सिब्गो

Answer 👉 देश जोगाउन सत्ता वा राज्यलाई खण्ड खण्ड मा नपारेर सिङगो रुपमा चलाउनु पर्छ ।

भेष

Answer 👉 नेपालको भेष- भुसा जोगाइ राख्नु पर्दछ ।

संस्कार

Answer 👉 संस्कारद्वारा परिष्कृत भएपछि मानिसको मनोवैज्ञानिक रुपान्तरण हुन्छ ।

देउडा, 

Answer 👉 डेउडा गीतको सुरुवात खस सभ्यतासँगै सुरु भएको अनुमान लगाइन्छ । 

रोदी

Answer 👉 Do yourslf.

५. रातो रब लगाइएका शब्दका ठाउमा उस्तै अर्थ दिने शब्द पाठबाट खोजेर वाक्य पुनर्लेखन गर्नुहोस् 

Answer 👉 

(क) आकाशमा चन्द्रमा उदाएको थियो ।

(ख) सूर्यको प्रकाशले आँखा तिर्मिरायो ।

(ग) हामीले वातावरण परिवेश राख्नुपर्छ ।

(घ) शुक्लाफाँटको सुन्दर दृश्य देखेर म मक्ख परेँ ।

 

बोध र अभिव्यक्ति

१. मातृभूमिको आवाज’ कविता पालैपालो लय मिलाएर पढ्नुहोस् ।

Answer 👉 Please Read this poem in classroom from your book.

२. छुटेका शब्द भरी श्लोक पुनर्लेखन गर्नुहोस्

Answer 👉  

हिमाल मेरो अति उच्च माथ 

पहाड छाती र मधेस काख 

म एक मान्छेसरि पूर्ण ठान 

यी अङ्ग मेरा सब हुन् समान 

३. एक वाक्यमा उत्तर भन्नुहोस : 

क) के बाँचे देश बाँच्छ ? 

Answer 👉  संस्कार वाँचे देश बाँच्छ

ख) देशलाई केले. सिंगार्नुपर्छ भनिएको छ ?

Answer 👉  देशलाई श्रमले सिँगार्नुपर्छ भनिएको छ। 

ग) पहाड र मधेसलाई के भनिएको छ ? 

Answer 👉  पहाडलाई छाती र मधेसलाई काख भनिएको छ। 

घ) संस्कृतिको सुवास कसरी छर्न भनिएको छ ? 

Answer 👉  सबै मिलेर संस्कृतिको सुवास छर्न भनिएको छ।

 ४. शिक्षकबाट अनुच्छेद सुनेर बान्की मिलाई लेख्नुहोस् :

Answer 👉  देश हाम्रो नेपाल , स्वतन्त्र र अखण्ड विविध भाषा धर्म , संस्कृति र भेषभूषा अनेकतामा एकता भएको सुन्दर देश हामी सबै मिलेर गरें, देशको विकास।

५. उदाहरण हेरी पब्क्तिहरूलाई गद्यमा लेख्नुहोस् ः

(क) गौरा खुलोस् सुन्दर देउडामा ।

Answer 👉  सुन्दर देउडामा गौरा खुलोस। 

(ख) सिँगार्न आऊ श्रमले मलाई ।

Answer 👉  श्रमले मलाई सिँगार्न आऊ। 

(ग) नेपाल हाँसोस् मिथिला कलामा ।

Answer 👉  मिथिला कलामा नेपाल हाँसोस्

 ६. पाठका आधारमा सक्षिप्त उत्तर लेख्नुहोस् : 

क) कवितामा कसलाई आमा स्वीकारिएको छ, किन ? 

Answer 👉 कविता मा नेपाल देशलाई आमा स्वीकारिएको छ , किनभने हाम्रो जन्मभूमि नेपाल हो। 

ख) कविताका आधारमा नेपाललाई कसरी पूर्ण मानिससरि ठानिएको छ ? 

Answer 👉 हिमालला ई टाउको मधेसलाई काख र पढाइलाई छाती मानि पूर्ण मानिस सरह ठानिएको छ।

ग) नेपालीको संस्कृति र भेषभुषा कस्तो पाइन्छ ? 

Answer 👉  नेपालको संस्कृति र भेषभुषाा ठाँउ अनुसार फरक फरक पाइन्छ ।

७. भावविस्तार गर्नुहोस : 

छैनन् पराई सब भाइभाइ 

आमा ! पुकार्छन सबले मलाई।

Answer 👉  प्रस्तुत हरफ 'मातृभूमिको आवाज' शीर्षकमा रहेको कविताबाट लिइएको हो । उस कविताका कवि देवी नेपाल हुन । उक्त कवितामा कविले म भनेर देशलाई भनेका छन् र देश (मातृभूमि) को आवाजलाई कविता मार्फत व्यक्त गरेका छन । जसरी एउटी आमाबाट जन्मेका छोराछोरी प्रति आमाको समान मायाममता हुन्छ त्यसरी हामी नेपाली एउटै देशका सन्तान भएकोले हामीलाई देशले पनि पराई ठान्दैन र हामीले पनि आफ्नो मातृभूमिलाई पराई ठान्नु हुँदैन। 

( Expand the value:

No brothers and sisters

Mother! Everyone calls me.

Answer 👉 The letter presented is taken from the poem titled 'Matribhumiko Awaz'. The poet of that poem is Devi Nepal. In that poem, the poet has called the country as me and has expressed the voice of the country (motherland) through the poem. Just as a mother has the same love for her children born from one mother, we Nepalis are children of one country, so our country does not consider us as strangers and we should not consider our motherland as a stranger.)

८.मातृभूमिको आवाज कविताको मूल भाव लेख्नुहोस । 

 Answer 👉:- मातृभूमिको आवाज कविता कवि देवी नेपालले रचना गरेका हुन् । उक्त कविता उपजाति छन्दमा लेखिएको छ । कविले मातृभुमिको आवाज शीर्षक दिएर हामीले जन्म लिएको यो देशले के भनिरहेको छ , यो माटो बोल्न नसके पनि हामीले यसको मर्म बुझनु पर्छ भने कविको बुझाई छ ।म भनेर यहाँ मातृभूमिलाई बुझिन्छ र नेपाललाई विश्वसामु चिनाइराख्नु पर्छ भन्ने नै मातृभूमिको आवाज कविताको मूल भाव हो 

( Write the basic meaning of the poem 'Avaz Matrubhoomi'.

 Answer 👉:- The voice of motherland poem was composed by poet Devi Nepal. The poem is written in Upajati Chhand. What is the poet saying about this country where we were born by giving the title "Voice of the Motherland", even if this soil cannot speak, we should understand its essence. The meaning of the poem is that the "Voice of the Motherland" means the motherland here and that Nepal should be known to the world.)

९. मातृभूमिको आवाज कविताको दोसो श्लोकबाट तीनओटा प्रश्न बाउनुहोस ।

Answer 👉

• संस्कार बाँचे पछि के बाँच्छ ?
• श्रमले के सिँगार्नुपर्छ ?
• परिवेश भनेको के हो ?

१०. हिजोआज चाडपर्व भड्किला र खर्चिला बन्दै गएका छन । यस्तो अवस्थामा सुधारका लागि तापाई अरुलाई कसरी अनुरोध गर्नुहुन्छ, बताउनुहोस । 

Answer 👉 हामी नेपालीहरु संस्कृतिमा धनी छौँ । हरेक दिन कुनै न कुनै पर्व परेको हुन्छ । समय अनुसार चाडपर्व मनाउने तरिका फरक हुनु सामान्य कुर । हो तर भडकिलो र खर्चिलो बनाउन थाल्यौँ भने त्यसको असर हामी लाई नै पर्छ । हाम्रो समाजमा नराम्रो संस्कार पैदा हुन्छ । चाडपर्व भनेको मोजमस्ती र खर्च गर्ने कुरा हो भनेर हाम्रा बालवच्चा हरुले सिक्छन ,त्यो नराम्रो हो । म त भन्छु चाडपर्व भनेको हाम्रो पुर्खाहरुले मनाउदै आएको एउटा विशेष उत्सव हो, त्यो हामीले पनि पालना गर्नुपर्छ । अनावश्यक खर्च गर्नु भन्दा गरिबहरुलाई सहयोग गर्नुपर्छ। सबैले आफनो क्षमता अनुसार चाडपर्व मानाउनुपर्छ देखासिकी गर्नु हुँदैन।

( Nowadays, festivals are becoming extravagant and expensive. Tell me how you would request others to improve in such a situation.

Answer 👉 We Nepalis are rich in culture. Every day there is some kind of festival. It is normal to have different ways of celebrating festivals according to time. Yes, but if we start making it flamboyant and expensive, it will affect us. Bad culture is born in our society. Our children learn that festivals are fun and spending, that is bad. I am saying that the festival is a special festival celebrated by our forefathers, we should also follow it. Instead of spending unnecessarily, we should help the poor. Everyone should celebrate the festival according to their ability and not show off.)

भाषिक संरचना र वर्णविन्यास 

१. तलका अनुच्छेद पढनुहोस र उत्तर दिनुहोस :

प्रश्नहरु

क) माथिको अनुच्छेदबाट व्यक्ति ठाउँ, द्रव्य र प्राणी बुझाउने तीन तीनओटा नाम लेख्नुहोस। 

Answer 👉  व्यक्ति बुझाउने -भीमसेन थापा, अमरसिंह थापा , वलभद्र कुँववर  ठाँउ बुझाउने - काठमाडौँ ,ढाङ, पोखरा द्रव्य बुझाउने- सुन, चाँदी, तामा, प्राणी बुझाउने- बाघ, भालु , हात्ती 

ख) माथिको अनुच्छेदबाट समूह र भाव बुझाउने शब्द टिप्नुहोस । व्यक्ति, स्थान, वस्तु, प्राणी, समूह, भाव, आदि, बुझउने, शब्द नाम हुन् ।वाक्यमा नाम को र के प्रश्नको उत्तरमा आउँछन । 

Answer 👉  समूह बुझाउने शब्द- बथान , बस्ती 

भाव बुझाउने शब्द- वीरता, माया

२. दिइएका नामलाई को’ र के’ को समूहमा छुट्याउनुहोस्

Answer 👉  Do Yourself with the help of teacher.

३. दिइएको अनुच्छेद ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस्

Answer 👉  Please read book in classroom

 ४.रातो अक्षरले लेखिएका नामको सटटामा मिल्ने सर्वनाम शब्द राखी पुनर्लेखन गर्नुहोस : 

क) न्हुछेमान बजार गयो । न्हुच्छेमानले पत्रिका किन्यो। 

Answer 👉   न्हुच्छेमान बजार गयो । उसले पत्रिका किन्यो। 

ख) बुबा शिक्षक हुनुहुन्छ । बुबा विद्यालयमा पढाउनुहुन्छ।

Answer 👉  बुवा शिक्षक हुनुहुन्छ र उहाँ विद्यालयमा पढाउनुहुन्छ। 

ग) भान्जी मिलनसार छिन । भान्जी मिहिनेती पनि छिन । 

Answer 👉  भान्जी मिलनसार छिन । उनी मिहिनेती पनि छिन । 

घ) साथीहरु फुटबल खेल्न गए । साथीहरु ले स्वर्णपदक पाए। 

Answer 👉  साथीहरु फुटवल खेल्न गए । उनीहरुले स्वर्णपदक पाए।

५. तलका सर्वनाम रव्रि कृयाबिच जोडा मिलाउनुहोस् 

Answer 👉  Do Yourself with the help of teacher.

६.दिइएका सर्वनामलई वाक्यम प्रयोग गर्नुहोस् : [ 

Answer 👉  

• हामी - आज हामी बजार जान्छौँ। 
• तपाई - मेरो कुरा तपाईले मान्नु भएन। 
• उहाँ - म उहाँको घर जान्नँ। तँ - तँ भात खा। 
• तिमी- भोलि तिमी आऊ। 
• ऊ - तिमीसँग ऊ बोल्दैन। 
• उनी - उनी जान्छिन।
• यो - त्यो भन्दा यो राम्रो छ।
• त्यो - खै त्यो झोला देऊ त।
• यी - यी सवै सामान मिलाएर राख । 
• ती - ती कुराहरु झुटा हुन्।

७.कविताबाट हस्व इकार () लागेका शब्द टिप्नुहोस । 

Answer 👉  :- सिङगो , तिम्रो , चित्र, सिँगार्न, हिमाल, मिथिला, मिलेर

८. तलका शब्दको वर्णविन्यास मिलाएर लेख्नुहोस् ः

Answer 👉  कसीलो, ईन्जिनियर, गरीव, ईच्छा, पीरो, सहीद, अफीस, घीउ, पर्सी, पछाडी, परीभषा , अभीभावक बवी, कृषी, बृद्धी, मिती, निति, पण्डीत 

सुनाइ र बोलाइ 

१.सुनाइ पाठ १ सुनेर ठिक भए ठिक र बेठिक भए बेठिक भन्नुहोस् : 

क) नेपालमा लेक र बैंसीहरु छन । 

Answer 👉 ठिक 

ख) नेपाल मरुभूमिको देश हो। 

Answer 👉  बेठिक 

 

ग) हामी नेपालका सन्तान हौँ। 

Answer 👉  ठिक

घ) हामी सबै मिलेर देशक लागि खट्नुपर्छ । 

Answer 👉 ठिक 

२.सुनाइ पाठ १ का आधारमा उत्तर भन्नुहोस : 

क) सबै जना नेपाललाई कस्तो भूमि भन्छन् ? 

उत्तर :- सवैजना नेपाललाई स्वर्ग भूमि भन्छन । 

ख) यसैका हौँ सन्तान हामी भनेर केलाई सङकेत गर्न खोजिएको हो ? 

उत्तर:- हामी नेपालीलाई सङकेत गर्न खोजिएको हो। 

ग) हामी को जस्तै सन्त, ज्ञानी र वीर हुनुपर्छ ? 

उत्तर:- हामी जस्तै सन्त, ज्ञानी र वीर हुनुपर्छ 

घ) देश बनाउन सबै जनाले के गर्नुपर्छ ? 

उत्तर :- देश बनाउन सर्वै जनाले मिलेर श्रम गनुपर्छ । 

३. कक्षा विद्यार्थीहरु समूहमा बस्नुहोस् । 

Answer - Discuss in classroom

सिर्जना/परियेजना 

१. तलका कुनै एक शीर्षकमा कविता लेखनुहोस : 

क) नेपालका हिमाल 

Answer -

कतै होचा कतै अग्ला कति राम्रा थुम्का 

टलटल टल्केका छन् चाँदीजस्ता। 

झुम्का थैलागिरि , अन्नपूर्ण , माछापुच्छे जस्ता लहरै छन् 

हिमचुली अनगिन्ती यस्ता। 

छङछङ गर्दै झरेका छन् झरनाका 

ताँती कति राम्रो उपहार दिने को हो 

जाती गुराँसको रातो चोली यो छ 

खास्टो हिउँजस्तो अनुहार ओठ भने रातो। 

बिहानीको लाली चढ्यो हिमालले हाँस्दा कसको मन हुन्न दङ्ग हेरी 

आँखा नाच्दा घाम पानी इन्द्रेणीको 

कति राम्रो रङ्ग प्रकृतिको फुलबारी गर्नु हुन्न भङ्ग। 

२.तपाईंका समुदायम बोलिने नेपाली भाषाबाहेकका कम्तिमा बीसओटा शब्दहरु सङकलन गर्नुहोस् । ती शब्दहरुको नेपाली अर्थ पनि लेख्नुहोस्  आफूले सङकलन गरेका भाषाका शब्द र तिनका नेपाली अर्थ पनि कक्षामा सुउनुहोस । 

Answer:- १. बाट -बाटो 

२. अखन- अहिले 

_३. दमाद -ज्वाई

 ४. ससुर- ससुरा 

५. आम- आँप .

 ६. नेहर- माइत

 ७. घि-घिउ 

८. गछी- रुख 

९. लताम-अम्बा 

१०. ठोर- ओठ | 

११. बुढवा- बुढो

१२. बालु -बालुवा 

१३. बेटी- छोरी 

१४. उँगली-औला 

१५. चाय- चिया

१६. एकटा- एउटा 

१७. करिया-कालो 

१८. गहुम- गहुँ 

१९. आसमान-आकास 

२०. भगेल- भयो