Unit - 3, Nepali Saskriti

Unit - 3, Nepali Saskriti

December 07, 2024

scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
scroll down for view Answers , scroll down for view Answers
Unit - 3
नेपाली संस्कृति

शब्दार्थ
पाटीपौवा : बटुवालाई बस्नका लागि बनाइएको ठाउँ
आचारविचार : चालचलन
अतिथि : पाहुना
दर्शन : हेर्ने दृष्टिकोण
अबलम्बन : अपनाउने काम
जीवनपद्धति : जीवन जिउने तरिका
जीविका : जीवन निर्वाहका लागि गरिने काम
सहिष्णु : सहनशील सहकार्य : एक साथ मिलेर काम गर्ने प्रक्रिया
भुपरिवेष्टित : चारै तरबाट जमिनले घेरिएको धर्म
शिख : गुरु नानकले चलाएको एक धर्म
धर्म निरपेक्ष : कुनै एउटा धर्मलाई मात्र मान्यता नदिने
इस्लाम : मुहम्मदले प्रचलनमा ल्याएको मुसलमानी धर्म
अद्वितीय : जोडा नभएको, अलौकिक

शब्दभण्डार
१. तलका शब्द र अर्थबिच जोडा मिलाउनुहोस :
Answer -
Do yourself....

२. उस्तै अर्थ दिने शब्द पाठबाट खोजेर लेख्नुहोस :
Answer -
चालचलन - आचार विचार
अवलम्वन- अनुशरण , पालना
अलौकिक - अद्धितीय
पाहुना - अतिथि
सम्पदा -सम्पति
सहिष्णुता - सहनशिल
शिर - माथ
चाड - पर्व

३.अनुकरणत्मक शब्दसँग मिलने क्रियामूल छानेर जोडा मिलाउनुहोसः
Answer -
टुप्लुक्क- आइपुग्नु
झुलुक्क - झुल्कनु
भतभती- पोल्नु
सुटुक्क- भाग्नु
डयाम्म - पड्कनु
थ्याच्च - बस्न
गाम्म- ढल्न
टयाप्प- टाँसिनु

४. अभ्यास ३ मा प्रयोग नभएका अन्य दशओटा अनुकरणात्मक शब्द टिपोट गरी वाक्यमा प्रयोग गर्नुहोस ।
Answer -
खलखल - गर्मीमा खलखल परिना आँउछ
कलकल - रामले पानी कलकल खायो ।
टलपल - जारमा पानी टलपल छ।
दनदन - आगो दनदन बलेको छ।
नगन - हजुरआमा गनगन गर्नुहुन्छ।
छमछम - म छमछम नाच्छु।
घटघट - दिपेसले पानी घटघट पियो ।
झमझम - साउनमा झमझम पानी पर्छ।
बमबम - ऊ रिसले बमबम छ।

बोध र अभियक्ति
१. जोडा मिलाई अर्थपूर्ण वाक्य बनाउनुहोस् :
Answer -
क) नेपाली संस्कृति----- नेपालको भौगोलिक सीमाभन्दा परसम्म फैलिएको छ।
ख) किरातहरु----------- साकेला चासेक तङ्नाम मनाउँछन।
ग) देउडा -----------------नेपालको सुदूरपश्चिममा अत्यन्त लोकप्रिय छ।
घ) छठ पूजा------------- तराई मधेसमा मनाइने मुख्य चाड हो।
ङ) ल्होसार -------------शेर्पा, तामाङ, गुरुङहरुकको महत्वपूर्ण चाड हो।
च) दसैं र तिहार-------- हिन्दुले मनाउने प्रसिद्ध चाड हुन । छ) अतिथिलाई--------- नेपाली संस्कृतिमा देवता मानिन्छ।

२. पाठको दोस्रो अनुच्छेदका आधारमा उत्तर भन्नुहोस :
क) किरातहरु केमा रमाउँछन ?
Answer - किरांतहरु धान नाच, च्याब्बुङ नाच र साकेलामा रमाउँछन।

ख) गौरा पर्व मुख्य गरी कहाँ मनाइन्छ ?
Answer - गौरा पर्व मुख्य गरी सुदुर पशिचममा मनाइन्छ।

ग) नेवार समुदायमा मनाइने मुख्य जात्रा र पर्वहरु के के हुन् ?
Answer - नेवार समुदायमा मनाइने मुख्य जात्रा र पर्वहरु बिस्केटजात्रा, इन्द्रजात्रा, म्हपूजा आदि हुन।

घ) रोदी र घाटुमा को को रम्छन् ।
Answer - रोदी र घाटुमा गुरुङ र मगरहरु रम्छन।

३.शिक्षकबाट सुनेर लेख्नुहोस् र आफूले लेखेका शब्दहरु आफै जाँच्नुहोस् :
Answer - मिठोमसिनो, स्वर्ग ,च्याब्रुङ, भेशभुषा , आस्था , महत्वपूर्ण , मठमन्दिर, सहिष्णुता, दार्चुलेली, हाकुपटासी, मृत्यु, संस्कार, धर्मसम्प्रदाय

४.पाठका आधारमा छोटो उत्तर लेख्नुहोस :
क) संस्कृति भनेको के हो ?
उत्तर:-संस्कृति भनेको पूर्खादेखि चल्दै आएको रीतिथिति मूल्यमान्यता हो

ख) नेपाली संस्कृतिको विशेषता के हो ?
उत्तर:- अनेकतामा एकता नेपाली संस्कृतिको विशेषता हो।

ग) नेपालमा धार्मिक विविधत भित्र कस्तो एकता छ ?
उत्तर:- नेपालमा विभिन्न धर्म मान्ने जातिहरुको बसोबास छ। एकले अर्को धर्मलाई सम्मान गर्छन्, धर्मको नाममा झगडा हुँदैन त्यसैले एकता छ।

घ) नेपाली संस्कृति कहाँसम्म फैलिएको छ ?
उत्तर:-नेपाली जहाँ पुग्छन त्यहाँ सम्म नेपाली संस्कृति फैलिएको छ।

ङ) जिउँदाका जन्ती र मर्दाका मालामी भन्नुको तात्पर्य के हो ?
उत्तर:-सुख दु :खमा साथ दिनु नै जिउँदाको जन्ती मर्दाको मलामी हो।

५. पाठका आधारमा लामो उत्तर लेख्नुहोस :
क) नेपालमा के कस्ता जाति, भाषा र धर्मसम्प्रदायहरु छन ?
उत्तर:- नेपालमा ब्राम्हण, क्षेत्री राई लिम्बु , गुरुङ, मगर, नेवार आदि थुप्रै जातिहरु छन्, नेपाली, मैथिली, भोजपुरी आदि भाषा तथा हिन्दु, बौद्ध, इस्लाम इसाई धर्म सम्प्रदायहरु छन्।

ख) नेपाल सांस्कृतिक विविधता भएको देश हो भन्ने भनाइलाई पाठका आधारमा पुष्टि गर्नुहोस् ।
उत्तर : - नेपालमा जात, भाषा, धर्म र भूगोलका आधारमा विभिन्न संस्कृति छन् । नेपालमा सांस्कृतिक छाता भएको विश्वविद्यालय प्रणाली छ। नेपाल साँस्कृतिक विविधता भएको देश हो किनभने यहाँ धेरै जातजातिहरू बसोबास गर्छन्, र तिनीहरूको पनि ठाउँ अनुसार फरक-फरक चाडपर्व र चाडपर्वहरू छन्। क्षेत्री (ब्राह्मण) ले दशै पर्व मनाउँछन्। नेपाल बिभिन्न चाडपर्व मनाउनेहरु सहित विभिन्न संस्कृति भएको देश हो।
(Based on the text, confirm the statement that Nepal is a country with cultural diversity.
Answer: - There are different cultures in Nepal based on caste, language, religion and geography. Nepal has a university system with a cultural umbrella. Nepal is a country of cultural diversity as many ethnic groups live here, and they also have different festivals and festivals from place to place. Kshetris (Brahmins) celebrate Dashai festival. Nepal is a country with different cultures with different festivals celebrated.)

६.अनुच्छेद पढनुहोस र पाँचओटा बँदा टिपोट गरेर कक्षामा सुनाउनुहोस :
Answer - Do this in your classroom.

७.तपाइँको समूदायमा वा परिवारमा मान्दै आएको कुनै एक चालचलनका बारेमा लेख्नुहोस ।

Answer - छठ मेरो परिवार वा समुदायमा मनाइने चाड हो । यो भारतमा एक परम्परागत चाड हो जसले सूर्यको उदाउँदो र अस्ताउन मनाउँछ। चैत्र र कात्तिकमा दुई पटक पर्ने यो पर्व कार्तिकको छठ हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ । यो पर्व चीजहरू सफा र शुद्ध राख्न समर्पित छ। छठको पहिलो दिन नुहाएर सफा भई उपवास बस्नेले शाकाहारी भोजन खानेछन् । तेस्रो दिन खरनाको दिन हो। दिनभर व्रत बसेपछि बेलुका हल्का खाना खान्छन् । तेस्रो दिन पनि मानिसहरूले पिउने पानी पाएनन्। साँझ पोखरीमा डुबकी अस्ताउँदो सूर्यको पूजा गर्ने गर्छन् । छठको चौथो दिन वा अन्तिम दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ दिएर मनोकामना पूरा होस् भनी भगवानसँग प्रार्थना गरी छठ पर्व सम्पन्न हुन्छ । विशेषगरी महिलाहरूले यसरी नै आफ्नो व्रत पूरा गर्छन् । यसमा, विशेष गरी आधुनिक युगको शुरुवातमा, मानिसहरूले व्रत गर्न सक्छन्, तर अहिले पुरुषहरू पनि व्रत बस्छन्। छठ पर्वमा आफ्नो छोरा, श्रीमान् र परिवारको उचित कल्याण होस् भनी सुनिश्चित गर्नुहोस्। त्यहाँ धेरै प्रकारका केलाहरू छन्, र तिनीहरू सबैको विभिन्न स्वादहरू छन्। केही केरा मीठो हुन्छन्, जबकि अन्य उष्णकटिबंधीय हुन्छन्। त्यहाँ धेरै प्रकारका मिठाईहरू छन्, जस्तै केरा नरिवलको मीठो मासु। छठ पर्व भनेको भगवानलाई खाना र पेय अर्पण गर्ने समय हो। यो पर्व नेपालभर मनाइन्छ र धार्मिक र सामाजिक पालनाको समय हो।
(Write about any behavior that is observed in your community or family.

Answer - Chhath is a festival celebrated in my family or community. It is a traditional festival in India that celebrates the rising and setting of the sun. This festival which falls twice in Chaitra and Kattik, Chhath of Kartik is celebrated with great enthusiasm. This festival is dedicated to keeping things clean and pure. On the first day of Chhath, those who fast after taking a bath will eat vegetarian food. The third day is the day of Kharna. After fasting for the whole day, they eat a light meal in the evening. Even on the third day, the people did not get any water to drink. In the evening, they take a dip in the pond and worship the setting sun. On the fourth day or the last day of Chhath, the Chhath festival is concluded by offering argha to the rising sun and praying to God to fulfill the wishes. Especially women complete their fast in this way. In this, especially in the early modern era, people could fast, but now men also fast. Ensure proper welfare of your son, husband and family during Chhath festival. There are many types of bananas, and they all have different flavors. Some bananas are sweet, while others are tropical. There are many types of sweets, such as banana coconut sweet meat. Chhath festival is a time to offer food and drink to God. This festival is celebrated all over Nepal and is a time of religious and social observance.)

भाषिक संरचना र वार्णविन्यस
१. अनुच्छेद मनमनै पढनुहोस् र रातो अक्षरमा लेखिएका शब्दहरु साथीलाई सुनाउनुहोस : उत्तर :-
कस्तो - नयाँ, पुराना, असल
कत्रो - ठूलो , सानो
कति - धेरै , थोरै , अलिकति, सातजाना
कुन - त्यो , ती
कसको - आफ्नो

२.दिइएका वाक्यमा रहेका विशेषण शब्द पहिचान गरी लेख्नुहोस :
उत्तर:-
पुराना
रसिला, ताजा
ठूलो
नयाँ
राम्रा ,धेरै

३. अनुच्छेद पढ्नुहोस् र रातो अक्षरमा लेखिएका र रेखाङ्कन गरि एका शब्दहरु तालिका बनाएर भर्नुहोस :
Answer -
रातो अक्षरमा लेखएका शब्दहरु रेखाङकन गरिएका शब्दहरु
तालिकामा रातो अक्षरमा दिइएका शब्दहरु गुणबोधक विशेषण हुन । असल, खर ब, राम्रो, नराम्रो सन्तुष्ट , सही ; गलत , बलियो, कमजोर, सफल गुणबोधक विशेषण हुन । यिनले गुण , दोष, अवस्था, पदार्थ, रङ आकार आदि बताउँछन् । त्यस्तै रेखाङ्कन गरिएका शब्दहरु परिमाणबोधक विशेषण हुन । धेरै जति, ज्यादै, अलिकति , थुप्रै , थोरै, यति परिमाणबोधक विशोषण हुन । यिनले नामको यति वा उति मात्रा वा परिमाण बुझाउँछन्।

४.तलका विशेषणलई कति र कस्तो बुझाउने विशेषणमा छुट्याउनुहोस :
उत्तर :- Do yourself .

५.तलका वाक्यम लिग बचन र आदरअनुसार विशेषण मिलाएर लेख्नुहोस
क) सानो छोरी घरमै बस्छे ।
:- सानी छोरी घरमै बस्छे।

ख) अग्ली केटाहरु भलिबल खेल्दै छन ।
:-अग्ला केटोहरु भलिबल खेल्दै छन्।

ग) हाम्रो भान्जी र उनकी छोरी एउटै विद्यालयमा पढछन ।
DO yourself

घ) राम्रो विद्यार्थी बोलीबाटै चिनिन्छन ।
:-राम्रा विद्यार्थी बोलीबाटै चिनिन्छन ।

६.पाठको अन्तिम अनुच्छेद पढनुहोस र सुरु विच र अन्त्यमा हस्व उकार ( ) लगागेका शब्द लेख्नुहोस ।
उत्तर :-
मुरली
पाहुना,
रुखोसुखो,
गुलेली,
खुवाउने,
पुलपुलेसा,
डम्फु,

७. तलका शब्द शुद्ध गरी लेख्नुहोस :
Answer -
बूद्धि , दुःख, सुख कुमारी, जिऊ, आयू बायू, कुखुरे, मनूष्य, गूलेली चूंडा , छुर्की, जूत्ता, दूलो, ठुलो मूला, लुगा, नमुना, मुजुर, सिपालु

सुनाइ र बोलाइ

१.सुनाइ पाठ
३ सुनेर खाली ठाउँ भरेर वाक्य पूरा गरी भन्नुहोस :
क) इभान मिनाएभले ......को यात्रा गरे । ( नेपाल, भारत, चीन) .....

ख) इभानले ........भाषाको शब्दकोश तयार पारे ।नेवारी, अवधी, लिम्बु)

ग) अफ्रो एसियाली लेखक सम्मेलनमा......ले सम्बोधन गरे । (.. माधवप्रसाद घिमिरे, सिद्धिचरण श्रोष्ठ, लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा)

घ) एसियाली भाषामा ......सङग्रह प्रकाशन भएको थियो।(कथा, गीत, कविता)

ङ) .....देवकोटा विशेष सम्मान गरिन्छ । (रुसमा कुबेतमा भुटानमा)

३.सुनाइ पाठ ३ मा आधारित भई उत्तर भन्नुहोस :
क) इभान मिनाएभ को थिए
उत्तर:- इमान भिनएम रसियाका प्रसिद्ध भाषा एवं साहित्य विशेषज्ञ थिए ।

ख) अक्टोबर समाजवादी कान्ति कहिले भयो ?
उत्तर:- अक्टोवर समाजवादी क्रन्ति सन १९१७ मा भएको थयो।

ग) तत्कालीन सोभियत सङ्घको भ्रमण क-कसले गरेका थिए ।
उत्तर- तत्कालीन सोभियत सङ्घ भ्रमण बाल कृष्ण सम र सिद्धिचरण श्रेष्ठले गरेका थिए।

घ)नेपालका कविहरु कविता सङ्ग्रह कसरी प्रकाशन गरिएको थियो ?
उत्तर:- अङग्रेजी अनुवादका आधारमा 'नेपालका कविहरु' कविता सङग्रह प्रकाशन गरिएको थियो। सिर्जना/परियोजना

१.मलाई मन पर्ने कला शीर्षकमा एक अनुच्छेद तयार पारी कक्षामा प्रस्तुत गर्नुहोस ।

उत्तर:- मलाई मिथिला चित्रकला मन पर्छ। यो कला संसारभर र विशेष गरी नेपालमा प्रख्यात छ। मैले देखेका हरेक पेन्टिङमा यो संस्कृतिलाई धेरै राम्रो तरिकाले प्रस्तुत गरिएको छ। यो पेन्टिङ घरमा पाइने पेन्ट, पेपर, रङ जस्ता सामग्रीबाट बनाइएको हो। मिथिला चित्रकलाहरू धार्मिक समारोहहरू जस्तै विवाह र पूजाका लागि हुन्। यस सहरका मानिसहरू बाँस, बाँस र सुती कपडाबाट सामान बनाउँछन्। यो कान्लाले महिलाका लागि हात्ती शुभ र प्रतीक हो भने घोडा बल र पुरुषत्वको प्रतीक हो भनिन्छ । यस चित्रमा देवी-देवताको चित्र जस्तै मानवीय भावनाको चित्रण गरिएको छ। यो सम्भव छ किनभने भारतीय कलामा मानव भावना एक साझा विषय हो।
( Prepare a paragraph on the topic of art that I like and present it to the class.

Ans:- I love Mithila painting. This art is famous all over the world and especially in Nepal. Every painting I have seen has represented this culture very well. This painting is made from materials such as paint, paper, colors found at home. Mithila paintings are for religious ceremonies such as weddings and worship. The people of this town make goods from bamboo, bamboo and cotton cloth. According to this Kanla, the elephant is auspicious and a symbol for women, while the horse is a symbol of strength and masculinity. In this picture, human emotions are depicted like the pictures of Gods and Goddesses. This is possible because human emotion is a common theme in Indian art.)

Comments